Vuurvergulden

Vuurvergulden is een eeuwenoude techniek waarbij brons of koper met een mengsel van goud en kwik wordt bedekt, waarna het kwik door verhitting verdampt. Het resultaat is een diep glanzende, duurzame goudlaag die u kent van antieke Franse klokken en kandelaars. Schitterend beheerst dit bijzondere ambacht en werkt volgens de traditionele methode, voor nieuwe objecten en voor restauraties.

Op deze pagina leest u wat vuurvergulden precies is, waar de techniek vandaan komt en waarom er nog maar weinig vakmensen zijn die haar beheersen. Ook leggen we het verschil uit met galvanisch vergulden en met vergulden met bladgoud, en wat Schitterend voor u kan betekenen.

Wat is vuurvergulden?

Bij vuurvergulden wordt goud opgelost in kwik. Zo ontstaat een zachte, zilverkleurige pasta: een amalgaam. Die pasta wordt op een schoon voorwerp van brons of koper gestreken. Daarna wordt het voorwerp verhit. Het kwik verdampt en het goud blijft achter, stevig verbonden met het metaal eronder.

Na het verhitten is het goud nog mat. De vergulder kon het daarna met een polijststeen plaatselijk hoogglanzend maken. Door matte en glanzende delen af te wisselen, kregen ornamenten veel diepte en levendigheid. Ook de goudkleur zelf liet zich beïnvloeden, van warm geel tot iets roder of groener.

Van de oudheid tot de Franse ormolu

Vuurvergulden is een zeer oude techniek. Ze werd al in de oudheid toegepast, onder meer in China en in het Romeinse Rijk, om bronzen beelden en sieraden van een goudlaag te voorzien. In de middeleeuwen bleef de techniek in gebruik voor kerkelijk zilver- en koperwerk.

De grote bloeitijd kwam in de achttiende eeuw in Frankrijk. Daar werd vuurverguld brons bekend als bronze doré. In het Engels spreekt men van ormolu, afgeleid van het Franse or moulu, gemalen goud. Franse bronsgieters en vergulders maakten er de meest verfijnde objecten mee, zoals:

• pendules en klokken met rijk versierde kasten;
• kandelaars, girandoles en kroonluchters;
• beslag op meubels, zoals handgrepen, sleutelplaten en hoekstukken;
• vazen met vergulde monturen en decoratieve beelden.

Veel van deze stukken zijn nu te zien in musea en paleizen, en ze worden nog altijd verzameld.

Een zeldzaam geworden ambacht

De keerzijde van de prachtige vuurvergulde stukken was de gezondheid van de vakmensen. Bij het verhitten komen kwikdampen vrij, en die zijn zeer giftig. Veel vergulders werden ziek van hun werk. Door de eeuwen heen was het een van de gevaarlijkste ambachten die er bestonden.

Door die risico's en door strengere regels zijn er nog maar weinig vergulders die het vuurvergulden beheersen. Het vraagt om veel kennis, ervaring en een goed ingerichte werkplaats. Schitterend is een van de weinigen die het ambacht nog uitvoert, volgens de traditionele methode.

Vuurvergulden, galvanisch vergulden en bladgoud

Er zijn verschillende manieren om een voorwerp van een goudlaag te voorzien. Het verschil zit in de manier waarop het goud aan de ondergrond hecht.

Vuurvergulden

Het goud wordt via een amalgaam met kwik op brons of koper aangebracht en door verhitting met het metaal verbonden. De goudlaag is relatief dik, warm van kleur en zeer duurzaam.

Galvanisch vergulden

Bij galvanisch vergulden wordt een metalen voorwerp in een goudbad gehangen. Met behulp van elektrische stroom slaat een dun laagje goud neer op het oppervlak. Deze techniek nam vanaf de negentiende eeuw de plaats in van vuurvergulden. Ze is veiliger, maar de goudlaag is meestal dunner en de uitstraling vlakker.

Vergulden met bladgoud

Bij vergulden met bladgoud worden flinterdunne blaadjes echt goud op een hechtlaag gelegd. Dat kan op vrijwel elke ondergrond, zoals hout, stucwerk, glas, steen en metaal. Afhankelijk van de techniek ontstaat een matte of juist spiegelende glans. Meer over het materiaal leest u op de pagina over bladgoud.

Hoe Schitterend u kan helpen

Vergulden is een vak dat u alleen met jarenlange ervaring beheerst. Erik Winkler groeide op tussen het verguldwerk van zijn vader, beheerst onder meer polimentvergulden en olievergulden en is lid van het Verguldersgilde. Met die kennis helpt hij u op drie manieren.

Vuurvergulden volgens de traditionele methode

Wilt u brons of koper laten vuurvergulden, bijvoorbeeld een ornament, beslag of een kandelaar? Schitterend werkt volgens de traditionele methode, met de diepe, warme goudglans die u kent van antieke stukken. In overleg bepalen we waar het goud mat blijft en waar het wordt gepolijst.

Vergulden met bladgoud

Is uw object niet van brons of koper, of zoekt u een ander effect? Dan is vergulden met bladgoud een mooie en duurzame keuze. Met de juiste techniek krijgt u een rijke goudglans op lijsten, ornamenten, meubels en metaalwerk. Kijk voor alle mogelijkheden op onze pagina over vergulden.

Antieke vuurvergulde objecten: advies en restauratie

Bezit u een antieke klok, kandelaar of meubel met vuurverguld beslag? Dan is voorzichtigheid geboden. Schuurmiddelen en agressieve poetsmiddelen kunnen de goudlaag onherstelbaar beschadigen. Wij adviseren u over behoud en reinigen, en kunnen beschadigde delen waar nodig zorgvuldig bijwerken. Meer daarover leest u bij restauratie van verguldwerk.

Advies over uw vergulde object?

Twijfelt u of uw object vuurverguld is, of hoe u het het beste kunt verzorgen? Neem contact op en stuur gerust een paar foto's mee. Wij kijken met u mee en geven een eerlijk advies over de mogelijkheden.